لیبرالیسم ایرانی؛ رویا یا توهم

کتاب «لیبرالیسم ایرانی؛ رویا یا توهم» به بررسی امکان تحقق لیبرالیسم در ایران می‌پردازد. مولف در این کتاب برای بررسی تفاوت‌های روند سرمایه‌داری در ایران و رشد سرمایه‌داری به شکل کلاسیک آن، ابتدا به تحولات تاریخی و روند پیدایی و رشد سرمایه‌داری در اروپا و آمریکا می‌پردازد و سپس چگونگی رشد سرمایه‌داری در ایران را واکاوی می‌کند.

پرسش اصلی کتاب بر سر این نکته است که در سرزمینی که در گذشته شکلی از تولید بر آن حاکم بوده که پاره‌ای از صاحبنظران آن را شیوه تولید آسیایی می‌دانند و فئودالیسم آن دست‌کم در دوره‌ای با شکل تیولداری همراه بوده و دارای سرمایه‌داری ملی - صنعتی به مثابه نیروی تاثیرگذار و جدی در کشور نبوده، آیا پی‌ریزی سیستمی لیبرالی امکان‌پذیر است؟

لیبرالیسم به عنوان مکتبی اقتصادی سرسختانه طرفدار تجارت آزاد و جابه‌جایی آزاد کالا و نیروی کار و تنظیم خود به خودی بازار است که منتقدان آن با ذکر معایب و کاستی‌ها و بی‌عدالتی‌های موجود در این سیستم به رد مفید بودن این راهکار به مثابه داروی شفابخش بیماری‌های حاکم بر کشور می‌پردازند.

اصطلاح دست نامرئی بازار که تنظیم‌کننده خودبه‌خودی عرضه و تقاضاست، متعلق به این مکتب است. نخستین نظریه‌پرداز این مکتب آدام اسمیت بود که در سال‌های 1790 - 1723 می‌زیسته است. پس از او می‌توان از جان استوارت میل نام برد که در قرن 19 زندگی ‌کرده است. اما هر دوی آنها برخلاف آنچه لیبرال‌ها مدعی‌اند به آزادی کامل بازار اعتقادی نداشتند و مداخله‌هایی را لازم می‌دیدند.

بعدها در نتیجه مبارزات مردم، واژه دموکراسی نیز بر لیبرالیسم افزوده شد و اصطلاح لیبرال - دموکراسی باب شد. بنابراین لیبرال دموکراسی نظامی است که بر پایه آزادی بازار و فردگرایی شکل گرفته و در برابر اقتصاد برنامه‌ریزی شده و جامعه‌گرا و آزادی‌ها و حقوق اجتماعی قرار می‌گیرد.

کتاب « لیبرالیسم ایرانی؛ رویا یا توهم»  از سه بخش تشکیل شده است. پس از مقدمه و در بخش اول به «اروپای کهن» اشاره می‌شود. سپس در بخش دوم «شکل‌گیری سرمایه‌داری» مورد بحث قرار می‌گیرد و در بخش سوم با عنوان «ایران» به پرسش اصلی کتاب پاسخ داده می‌شود.

لیبرالیسم ایرانی؛ رویا یا توهم

نویسنده: سیامک طاهری

نشر: قطره

تعداد صفحات: 250 صفحه