کتابهایی که دانشگاهها را فتح کرد
تحلیل آثار برجسته عباس شاکری
دکتر عباس شاکری به واسطه تالیف و ترجمه کتب در زمینه اقتصاد خرد، کلان و ایران که به عنوان منابع درسی در دانشگاهها تدریس میشوند، نزد جامعه دانشگاهی خصوصا دانشجویان رشته اقتصاد به عنوان چهرهای علمی و ممتاز شناخته شده مطرح است. در میان کتابهای متعدد ایشان، کتابهای اقتصاد خرد 2 و اقتصاد کلان (نظریهها و سیاستها) بیش از دیگر آثار مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه کتاب تئوری اقتصاد خرد لایارد و آرتور والترز نیز توسط ایشان ترجمه شده اما کتاب اقتصاد خرد 2 نیز از زمان انتشار تاکنون با استقبال عمومی بسیار مواجه شده؛ همچنین این کتاب به عنوان اثر برگزیده شانزدهمین دوره کتاب سال دانشگاهی معرفی شد.
اقتصاد کلان (نظریهها و سیاستها) نیز شاید جامعترین و کاملترین کتاب اقتصاد کلانی است که علاوه بر آنکه از لحاظ پوشش بسیار کامل مباحث و اثباتهای چندگانه در موضوعات مربوط، برای دانشجویان دوره کارشناسی و متقاضیان شرکت در کارشناسی ارشد از منابع بسیار کاربردی و با اهمیت به شمار میرود، از جهت بسط مفاهیم و مسائل و ارائه تحلیلهایی از اقتصاد ایران در انتهای هر فصل مبتنی بر نظریات موجود در آن، کتاب را برای استفاده سایر علاقهمندان این رشته که به صورت آکادمیک مباحث را پیگیری نکردهاند نیز بسیار سودمند و قابل استفاده کرده است.
در میان کتب تالیفی و ترجمهشده توسط ایشان، کتاب «رشد فقرزدا» با عنوانی متفاوت نسبت به سایر کتابها، به چشم میخورد. این کتاب که ترجمهای است از اثر تیمتی بزلی و لوئیز کورد، به صورت مشترک با امین مالکی ترجمه شده است. این کتاب در ارتباط با فقر و سیاستهای دولتها در راستای کاهش فقر، به بررسی تجربه 8 کشور بنگلادش، برزیل، غنا، هند، اندونزی، تونس، ویتنام و اوگاندا که به صورت نسبی در زمینه فقرزدایی عملکرد خوبی داشتهاند پرداخته است.
ترجمه دیگر ایشان، کتاب «تئوری و سیاستهای اقتصاد کلان» اثر ویلیام اچ. برانسون است که در دوره کارشناسی ارشد در دانشگاههای معتبر جهان تدریس شده است. همچنین فصول اولیه این کتاب در دوره کارشناسی و فصول انتهایی نیز در دوره دکترا جهت تدریس مورد استفاده بودهاند. این کتاب از سال 1372 که چاپ اول خود را پشت سر گذاشت تا امروز مانند سایر آثار ایشان بسیار مورد توجه بوده و بارها تجدید چاپ شده است.
تازهترین کتاب تالیفی دکتر شاکری کتاب «مقدمه ای بر اقتصاد ایران» است که حاصل تدریس چندساله درس اقتصاد ایران در دانشگاه علامه طباطبایی است. این کتاب 700 صفحهای اگرچه نام مقدمه را به دوش میکشد اما همانطور که در مقدمه کتاب اشاره شده، «در هجده فصل و با تکیه بر نظریههای پایهای اقتصاد خرد، اقتصاد کلان، مالیه بینالملل و توسعه اقتصادی، واقعیتهای آشکار و پنهان و توجه به ابعاد متعدد و پیچیده موضوعات و همراه با دغدغه و نگرانی نسبت به سرنوشت اقتصاد کشور نگارش یافته است.
این کتاب به نقد و بررسی دیدگاهها و نگاههای متضاد و متفاوت پرداخته و بر منطق استدلالی مشترک بین همه دیدگاهها تاکید کرده است. تمسک به قواعد نظری و علمی در جای جای کتاب و پرهیز از تلقیهای کلیشهای و سطحی در مواجهه با موضوعات به خوبی گواه این مدعاست. استفاده از حقایق آماری، جداول و نمودارهای فراوان به عنوان شواهد تجربی تحلیلها و استدلالها از امتیازات این کتاب است.
علاوه بر این، ایشان برای تبیین، تحلیل و چارهجویی معضلات اقتصادی کشور به صورت ظاهری نظریات متعارف و نتایج استخراج شده از مدلهای مبتنی بر فروض بیشمار سادهسازی شده اکتفا نکرده و با به کارگیری سطوح تحلیلی چند لایه و لحاظ جنبههای نهادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی موضوعات، ابعاد پیچیده آنها را رمزگشایی نمودهاند».
مطالعه این کتاب همچنین برای کارشناسان، دستاندرکاران امور اقتصادی و کارآفرینان نیز مفید و قابل استفاده است. از کتابهای «نظام ارزی موجود و اقتصاد کلان» چاپ اتاق بازرگانی؛ «تغییرات رشد نقدینگی در اقتصاد ایران (روند وعلل)» چاپ دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با عنوان سایر کتابهای تالیفی توسط دکتر شاکری و کتابهای «برنامهریزی پویا» نشر نی و «اصول بهینه پویا» انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، با عنوان سایر کتابهای ترجمه شده توسط ایشان میتوان نام برد.