دیپلماسی دلار؛ پردهبرداری از سیاستهای اقتصادی ترامپ در آرژانتین
چگونه شعارهای تند «نخست آمریکا» نقابی برای گسترش بازار آزاد در آمریکای لاتین شد
استقبال خوبی از ریاست جمهوری ترامپ در آمریکای لاتین نشد. او در زمان مبارزات انتخاباتی، گفته بود بین مکزیک و آمریکا دیوار میکشد و پول آن را هم از دولت مکزیک میگیرد. تاکنون مشخص شده که این وعده ترامپ توخالی و پوچ است. علاوه بر اینها سیاست ترامپ در برابر بحران دو سال اخیر ونزوئلا نیز، کمکم به سوی مداخلهگری بشردوستانه حرکت میکند. اما برای اینکه پشت پرده رابطه ترامپ با کشورهای آمریکای لاتین را بهتر بتوان فهمید، شاید نمونه آرژانتین این پشت پرده را آشکارتر کند.
در میان کشورهای آمریکای لاتین، ترامپ با سران سه کشور دیدار و با آنها روابط حسنه خاصی برقرار کرد: پرو، کلمبیا و آرژانتین. در این میان آرژانتین نمونهای جالب بود؛ چراکه روابط اقتصادی پرنوسانی را با آمریکا داشت. سیاست و دولت آرژانتین از دو سال پیش، از دست جناح چپ صورتی کریشنرهای زن و شوهر، بعد از 12 سال خارج شده بود. دولت آرژانتین از دو سال پیش به دست مائوریسیو ماکری و جناح راستگرای نئولیبرال افتاده بود.
ترامپ قاعدتا نمیبایست از ماکری دل خوشی داشته باشد، چون ماکری در جریان انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تخممرغهایش را در سبد هیلاری کلینتون گذاشته و علنا علیه ترامپ عمل کرده بود. اما ارتباط ترامپ با آرژانتین صرفا سیاسی نبود. رابطه ترامپ با ماکریها صمیمیتر و عمیقتر از اینهاست. ترامپ با پدر مائوریسیو ماکری قبل از ریاست جمهوری ساختوپاخت اقتصادی داشت. فرناندو ماکری، صاحب یک شرکت املاکی بزرگ در منهتن است و در قالب این شرکت، املاک زیادی را در سال 1985 در منهتن با ترامپ معامله کرده بود.
همه اینها سبب شد ترامپ بعد از ریاست جمهوری مواضع ماکری پسر را دستکم موقتا نادیده بگیرد و با او دیدار کند. ترامپ بعد از گذشت سالها از معاملات با ماکری پدر، همزمان با دیدار صمیمانه با مائوریسیو ماکری پسر و رئیس جمهور فعلی آرژانتین، برای نخستینبار پس از سال 2001 تا کنون، اجازه واردات مرکبات از آرژانتین به آمریکا را صادر کرد تا از کشوری که نماینده جدید آمریکا در آمریکای جنوبی است، حمایت لازم مادی و معنوی را بهعمل آورده باشد.
روزنامه مشهور آرژانتینی لوناسیون پیش از این گزارش داده بود که فلیپه یاریورا، مهمترین سرمایهدار ثروتمند آرژانتینی که در شرکت ترامپ در بوئینوس آیرس سرمایهگذاری کرده است، در پیروزی شب انتخاباتی ترامپ در منهتن، شرکت جسته و متن تبریک بلندبالایی را خطاب به او خوانده بود. روز بعد نیز با ترامپ و خانوادهاش صبحانه میل کرده و رابطه بسیار خوبی با اریک، پسر ترامپ دارد. تنها چندروز پس از این، تماس تلفنی ماکری با ترامپ برای تبریک پیروزیاش رخ داد. اما بعد از دیدار رسمی ترامپ و ماکری در آوریل گذشته، علاوه بر راههای برگراندن آرژانتین به شرایط دیکتاتوری نظامی سالهای قبل، موضوع دیگر گفتوگوی این دو، «نرمالیزاسیون» وضعیت اقتصادی آرژانتین بود.
این نرمالیزاسیون شامل کنترل حجم پول، قطع کردن یارانههای عمومی، حذف موانع تجاری از قبیل 35 درصد تعرفه گمرکی بر واردات کالاهای الکترونیکی از آمریکا و نیز بدهیهایی که اقتصاد آرژانتین را در جریان بحران سال 2001 تا مرز نابودی پیش برد. همه اینها بدان معنا بود که آرژانتین باید دروازههای کشورش را به روی بازار اقتصاد جهانی باز کند. در واقع لغو قانون ممنوعیت واردات مرکبات از آرژانتین نیز بخشی از این استراتژی بود تا در ازای آن، آرژانتین دروازه اقتصادش را به روی بازار آزاد تجارت جهانی باز کند. دولت قبلی کریشنرها در مقابل این مطالبه بانک جهانی برای ادغام مقاومت کرده بود. با پیروزی ماکری این مقاومت در هم شکست. این توافق آمریکا و آرژانتین بیانگر سیاست جدید عصر ترامپ در مقابل کشورهای آمریکای لاتین است.
در این توافق رئیسجمهور نئولیبرال یک کشور آمریکای لاتین میخواهد مقررات منع واردات مرکبات به آمریکا، برداشته و در ازای آن این کشور متعهد میشود که گامهایی را جهت ادغام در بازار آزاد تجارت جهانی و جهانیشدن اقتصاد بردارد. علاوه بر اینها، این معاهده و توافق آشکار کرد که شعار «نخست آمریکایی» ترامپ نیز چیزی جز یک شعار توخالی و فریبکارانه نبوده است. نمونه آرژانتین نشان داد که در زیر شعارهای تند و آتشین دولتگرایانه ترامپ، دیپلماسی دلار و گسترش برنامههای بازار آزاد در حال اجراست. به بیان روشنتر، اولی صرفا روپوشی است برای دومی.