قلمرو رفاه

مالیات بر ثروتمندان؛ راه‌حل نابرابری

افت نرخ مالیات بر درآمد کشور‌های عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در کشور‌های ثروتمند از ۶۲ درصد در سال ۱۹۸۱ تا ۳۵ درصد در سال ۲۰۱۵

17 مهر 1404 - 06:00 | اندیشه انتقادی
سمیرا محجوب
سمیرا محجوب مترجم

صندوق بین‌المللی پول می‌گوید افزایش مالیات ثروتمندان، باعث کاهش نابرابری خواهد شد و تاثیر منفی بر رشد اقتصادی ندارد.

تحلیل‌ها از استراتژی مالیاتی حزب کارگر جرمی کوربین در بریتانیا حمایت می‌کنند، در حالی‌که استراتژی مالیاتی دونالد ترامپ را مورد انتقاد قرار می‌دهند. صندوق بین‌المللی پول اعلام کرده نرخ‌های مالیات بر درآمد بیشتر برای ثروتمندان به کاهش نابرابری‌ها کمک می‌کند بدون اینکه تاثیر منفی بر رشد اقتصادی داشته باشد.

این نهاد مستقر در واشنگتن با استفاده از مانیتور مالی نیم‌ساله موثر خود این استدلال را رد کرد که اگر دولت‌های پیشرفته غربی مجبور شوند مالیات طبقه یک درصدی‌ها را افزایش دهند، رشد اقتصادی کاهش پیدا خواهد کرد. صندوق بین‌المللی پول اعلام کرد در مقابل نظریه مالیاتی افزایش قابل توجه نرخ مالیات برای افرادی که درآمد بالاتری دارند، این بحث مطرح است که فشار بیشتر به ثروتمندان تاثیری منفی بر رشد اقتصادی خواهد داشت.

این موسسه جهانی با نفوذ می‌گوید نتایج تجربی دست‌کم در سطوح رشد غیرافراطی موید این مساله نیست و انواع مختلف مالیات بر ثروت نیز می‌تواند مورد بررسی قرار می‌گیرد.

این گزارش شدیدا مورد توجه حزب کارگر قرارگرفت و خواهان افزایش مالیات ثروتمندان شد. این حزب می‌گوید مداخله صندوق بین‌المللی پول شاهدی بر ضرورت ایجاد سیستم مالیات عادلانه‌تر است.

در مانیفست انتخاباتی حزب کارگر، این حزب مالیات ۴۵ درصدی برای افرادی که درآمد بیش از ۸۰ هزار پوند دارند و مالیات ۵۰ درصدی را برای درآمد‌های بیش از ۱۲۳ هزار پوند در ماه، پیشنهاد داد.

جان مک دانل، وزیر دارایی کابینه در سایه، گفت: صندوق بین‌المللی پول، از طرح سیستم مالیاتی عادلانه ما درانتخابات عمومی حمایت کرده و اکنون هیچ گواهی دال برحمایت از افرادی که دغدغه تاثیرات پرداخت مالیات عادلانه توسط ثروتمندان را دارند، وجود ندارد.

وی افزود نه‌تنها توری‌ها (محافظه کاران) نرخ مالیات را کاهش داده‌اند، بلکه میلیارد‌ها دلار مالیات را به شرکت‌های ثروتمند و بزرگ بخشیده‌اند.

به‌رغم ادعای وزیران ترزا می‌در خصوص ضرر‌های سیاسی و اقتصادی طرح مالیاتی حزب کارگر، مک دانل معتقد است مالیات‌های بالا برای ثروتمندان، قابل اجرا و دارای وجهه ملی است.

ترزا می‌مجددا، به‌شدت طرح حزب کارگر را مورد انتقاد قرار داد. او ادعا کرد کوربین و مک دانل در سیاره ونزوئلا هستند و گفت:

«هر روز موردی برای تغییر مسیر برای رشد خزانه‌داری تصویب می‌شود، وزیر دارایی در سایه به جای جدل‌های سرگرم‌کننده باید صدای حزب کارگر را برای مالیات عادلانه و افزایش سرمایه بشنود. ما می‌بایست اقتصاد را برای همه و نه‌تنها برای عده‌ای محدود رشد دهیم.».

اما نخست‌وزیر در حاشیه کنفرانس حزبش در منچستر تصدیق کرد که افکار عمومی با برخی ایده‌های اقتصادی حزب کارگر نسبت به برنامه‌های استراتژیست‌های محافظه‌کار در انتخابات عمومی ژوئن موافق‌تر است.

ترزا می‌ ادامه داد: ما فکر می‌کنیم یک اتفاق نظر سیاسی وجود داشت که جرمی کوربین آن را عوض کرده است.

با نزدیک شدن به زمان تحویل برنامه بودجه فیلیپ هموند در ماه آینده مشخص نیست که آیا دولت بر کاهش مالیات وعده داده شده برای آنان که درآمد بیش‌تری دارند با برنامه‌هایی برای افزایش نرخ مالیات بر درآمد تا ۵۰ هزار پوند اصرار خواهد ورزید یا نه.

مانیتور مالیاتی صندوق بین‌المللی پول هیچ کشوری را با ذکر نام مشخص نمی‌کند و سطحی را که دولت باید نرخ جدید برای پردرآمد‌ها را تعیین کند، مشخص نمی‌کند، اما گزارش نشان می‌دهد کاهش مالیات بالای ۱ درصد بسیار بعید است. این صندوق در مورد طرح پیشنهادی مالیاتی دونالد ترامپ درآ نیز مردد است.

در عوض صندوق بین‌المللی پول با استفاده از بحث و طرح مک دانل و رهبر حزب کارگر جرمی کوربین، اظهار داشت: مالیات بالاتر برای ثروتمندان برای جلوگیری از افزایش درآمد نابرابر ضرورت دارد.

مانیتور مالیاتی اعلام کرد اغلب اقتصاد‌های پیشرفته در غرب، یک افزایش معین در افزایش نابرابری درآمد در سه دهه گذشته با رشد درآمد بالای ۱ درصد داشته‌اند.

دولت‌ها همواره برای اینکه جامعه‌شان کمترین نابرابری را داشته باشند از تعیین نرخ مالیات بر درآمد بالاتر برای ثروتمندان و با استفاده از عایدی برای کمک به افرادی که سطح مطلوب زندگی را ندارند به طور مستقیم و یا با کمک خدمات عمومی، استفاده کرده‌اند.

در سال‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ سیستم‌های مالیات بر درآمد به طور محسوسی کمتر پیش رفت و از آن پس در وضعیت ثابتی باقی‌ماند، اگرچه توجه به رشد نابرابری نیازمند رویکردی مترقی‌تر بود.

در یکی از وبلاگ‌های صندوق بین‌المللی پول، ویتور گسپار، رئیس واحد امور مالی IMF اظهار کرد میانگین نرخ مالیات بر درآمد کشور‌های عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در کشور‌های ثروتمند از ۶۲ درصد در سال ۱۹۸۱ تا ۳۵ درصد در سال ۲۰۱۵ افت داشته است.

به گفته گسپر در این وبلاگ سیستم‌های مالیاتی نسبت به نرخ‌های قانونی مشخص رشد کمتری دارند؛ چرا‌که افراد حقیقتا ثروتمند دسترسی بیشتری به کاهش مالیات دارند. ما اقتصاد‌های پیشرفته‌ای را می‌بینیم که می‌توانند به طور مستمر و بدون رشد توسعه پیدا کنند.

صندوق بین‌المللی پول می‌گوید در سال‌های بین ۱۹۸۵ و ۱۹۹۵، بازتوزیع از طریق نظام مالیاتی توانسته است ۶۰ درصد از افزایش نابرابری ایجاد شده توسط نیرو‌های بازار را تعدیل کند. اما در سال‌های ۱۹۹۵ و ۲۰۱۰ سیستم‌های مالیات بر درآمد در پاسخ به تداوم نابرابری ناتوان ماند.

طبق اعلام صندوق بین‌المللی پول، نابرابری می‌بایست با شیب کم از طریق افزایش مخارج عمومی متوقف شود.

به گفته گسپر و گارسیا اسکریبانو، به‌رغم پیشرفت‌ها، شکاف در دسترسی به آموزش و درمان برابر در اقشار مختلف با درآمد‌های متفاوت در بسیاری از کشور‌ها همچنان وجود دارد. علاوه بر آن در کشور‌های ثروتمند افراد با تحصیلات دانشگاهی ۱۴ سال بیشتر از افراد با تحصیلات ثانویه یا کمتر امید به زندگی دارند.

همچنین مخارج عمومی بهینه‌تر برای مثال می‌تواند با تخصیص مخارج آموزش و درمان از ثروتمند به سوی فقرا، یاری‌کننده باشند، در حالی که کل مخارج آموزش و بهداشت عمومی نیز تغییری نکند. در یک بررسی جداگانه ثبات مالی جهانی، صندوق بین‌المللی پول اعلام کرد برای بانک‌های مرکزی، بازگرداندن نرخ‌های بهره به سطوح نرمال به خاطر ریسک عدم موفقیت در بازگشت، سال‌ها به طول خواهد انجامید. اما این گزارش بر این احتمال که حمایت مالی مدت‌دار می‌تواند منجر به عدم تعادل بیشتر مالی شود، تاکید می‌کند.

سخنگوی خزانه‌داری می‌گوید: یک سیستم مالیاتی عادلانه قسمت مهمی از برنامه جامعه عادلانه ما است. امروز یک درصدی‌های ثروتمند یک‌چهارم کل مالیات بر درآمد ۴ میلیون از مالیات بر درآمد‌ی را که کم‌درآمد‌ها می‌پردازند پرداخت می‌کنند.