قلمرو رفاه

نهضت آی‌تی در تامین اجتماعی؛ تحولی نوین در خدمات الکترونیک بیمه‌ای

چگونه فناوری اطلاعات در چهار سال گذشته خدمات تأمین‌اجتماعی را سریع‌تر، شفاف‌تر و در دسترس‌تر کرد؟

09 آبان 1404 - 06:00 | اندیشه انتقادی
صادق عبدی
صادق عبدی پژوهشگر اجتماعي
سازمان تامین‌اجتماعی در دوره نوین مدیریتی در دولت یازدهم، شتاب قابل ملاحظه‌ای در بهره‌برداری از امکانات و ظرفیت‌‌های فناوری‌های نوین برای ارائه خدمات الکترونیک داشته که از جمله آن می‌توان به فراهم شدن امکان تمدید اعتبار و صدور دفترچه درمان بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران سازمان در کلیه شعب، ارائه غیرحضوری فیش حقوق مستمری‌بگیران، دریافت ماهیانه بیش از یک میلیون فیش حق بیمه و صدور ماهیانه بیش از ٢ میلیون و ٥٠٠ هزار برگ پرداخت اشاره کرد. همچنین مشاهده سوابق بیمه‌شدگان از طریق اینترنت و ده‌ها پروژه و خدمات الکترونیکی دیگر، تسهیلات مناسبی را برای ارائه خدمات بهتر، موثرتر و سریع‌تر به مخاطبان سازمان از جمله بیمه‌شدگان، مستمری‌بگیران و کارفرمایان داشته است.

با آغاز به کار دولت یازدهم در سال 1392 و شروع فعالیت مدیریت منتخب این دولت در سازمان تامین‌اجتماعی و با توجه به تاخیر و توقفی که برای چندین سال در این سازمان در حوزه بهره‌گیری از فناوری‌های نوین صورت گرفته بود، به ابتکار مدیرعامل سازمان تامین‌اجتماعی، طرحی تحت عنوان «نهضت آی‌تی» و هوشمندسازی و توسعه استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات، به عنوان یکی از راهبردهای دارای اولویت ویژه در این سازمان مورد توجه قرار گرفت.

در پایان دوره چهار ساله فعالیت دولت تدبیر و امید، از جمله دستاوردهای سازمان در حوزه بهره‌گیری از فناوری برای ارائه خدمات سهل و سریع به ذی‌نفعان می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

 اجرای طرح نامنویسی متمرکز مخاطبان و تخصیص شماره انحصاری تامین‌اجتماعی (SSN) به تک‌تک بیمه‌شدگان که زمینه‌ساز و بستر بسیاری دیگر از خدمات الکترونیک تامین‌اجتماعی از جمله حذف دفترچه درمان در مراکز درمانی تامین‌اجتماعی است.

 تشکیل پرونده فنی الکترونیک بیمه‌شدگان از دیگر دستاوردهای سازمان تامین‌اجتماعی در دولت یازدهم است که با توجه به افزایش چشمگیر تعداد بیمه‌شدگان و تنوع خدمات قابل ارائه به آنان و لزوم تسریع و تسهیل در ارائه خدمت به مخاطبین، صرفه‌جویی در هزینه‌ها، حفظ امنیت اطلاعات و اطمینان از نحوه نگهداری مدارک و اسناد دریافتی، تشکیل پرونده فنی الکترونیک بیمه‌شدگان، با جدیت در دستور کار این سازمان قرارگرفت. در حال حاضر پروژه مذکور در سطح ٥٩ شعبه این سازمان برای بیمه‌شدگان جدیدالورود، عملیاتی شده و قرار است در آینده نزدیک به تمامی واحدهای اجرایی تعمیم یابد.

امکان صدور و پرداخت غیرحضوری (اینترنتی) حق بیمه تمامی بیمه‌شدگان خاص از جمله صاحبان حرف و مشاغل آزاد، ادامه بیمه به‌طور اختیاری، رانندگان، باربران، بافندگان قالی و شاغلان صنایع‌دستی شناسه‌دار، زنبورداران از سوی سازمان تامین‌اجتماعی فراهم شده است.

 مشاهده اینترنتی سوابق بیمه‌شدگان با مراجعه به پایگاه اینترنتی سازمان تامین‌اجتماعی از خدمات مهم الکترونیکی سازمان است که در راستای تسهیل دسترسی بیمه‌شدگان به سوابق پرداخت حق بیمه خود و جلوگیری از رفت‌وآمدها انجام شده است. بیمه‌شدگان در منزل یا در هر مکانی که دسترسی به اینترنت داشته باشند می‌توانند تمامی سوابق پرداخت حق بیمه خود نزد سازمان تامین‌اجتماعی را رؤیت کنند.

 طرح پرونده الکترونیک و ابلاغ الکترونیک احکام مطالباتی نیز از سوی سازمان تامین‌اجتماعی در دولت یازدهم اجرا شد. هدف از اجرای پرونده الکترونیک در سراسر کشور، پاسخ‌دهی به تمامی سوالات بیمه‌شدگان در تمامی شعبه‌های سازمان تامین‌اجتماعی است. در فرایند این پرونده، تمامی اطلاعات فرد بیمه‌شده به صورت الکترونیک ثبت و به دیتاسنتر و یا مرکز اطلاعات و داده‌های سازمان منتقل می‌شود. پرونده‌های نامنویسی، مطالباتی و مستمری‌بگیری در این طرح به صورت الکترونیکی ذخیره می‌شوند. این طرح فعلا به صورت پایلوت در چند شعبه تامین‌اجتماعی در حال اجراست.

 در راستای برونسپاری، مکانیزه کردن امور و حرکت به‌ سوی تحقق حکمرانی الکترونیک به جهت کاستن زمان پاسخگویی، بهبود انعطاف‌پذیری، سرعت ارائه خدمات به شرکای اجتماعی، افزایش کیفیت ارائه خدمات و کاهش قیمت تمام‌شده خدمات، کارگزاری‌های رسمی تامین‌اجتماعی ایجاد و بیش از ١٧٥ میلیون خدمت توسط کارگزاری‌های رسمی تامین‌اجتماعی در دولت تدبیر و امید انجام شد. علاوه بر کارگزاری‌های داخلی، مجوز فعالیت برای ١٢ کارگزاری برون‌مرزی صادر شده است. کارگزاری‌های رسمی برون‌مرزی تامین‌اجتماعی در کشورهای چین، امارات، عراق، ترکیه، ایتالیا، انگلستان، عمان، روسیه، استرالیا، کانادا، سوئد و آمریکا پس از انجام مراحل قانونی و اخذ استعلام‌های لازم و انعقاد قرارداد، تأسیس می‌شود.

 سازمان تامین‌اجتماعی با هدف تسهیل در اطلاع‌رسانی و ابلاغ احکام مطالباتی به کارفرمایان، طرح ابلاغ الکترونیکی را اجرایی کرده است. در این طرح، کارفرمایان نشانی ایمیل و شماره تلفن همراه خود را به شعب تامین‌اجتماعی اعلام و برگه‌های اخطاریه، اجراییه، اعلامیه و صورتحساب‌های بیمه‌ای خود را به صورت غیرحضوری و اینترنتی از طریق ایمیل خود دریافت می‌کنند. کارفرمایان همچنین می‌توانند با مراجعه به سامانه ابلاغ الکترونیکی و درج نام کاربری و رمز عبور، برگه‌های احکام مطالباتی خود را مشاهده کنند.

 راه‌اندازی واحد ارتباطات مردمی جهت ارتقای پاسخگویی به بیمه‌شدگان در سال ۹۵. در راستای طرح تکریم ارباب‌رجوع و مشتری‌مداری سازمان تامین‌اجتماعی به‌عنوان نهاد پاسخگو و به‌منظور تامین مسیر مناسب رسیدگی به شکایات احتمالی و اطلاع‌رسانی مناسب به مخاطبان و مراجعان، فاز اول مرکز ارتباطات مردمی سازمان (CRM) در مرداد سال ٩٥ افتتاح و در حال حاضر پاسخگوی مراجعان حضوری و تماس‌های تلفنی با شماره ١٤٢٠ در حوزه تهران بزرگ است.

همچنین در سایر استان‌ها شماره تلفن ١٤٢٠ اطلاع‌رسانی و خدمات‌رسانی به مراجعان هر استان را به‌عهده دارد. برای فاز دوم این پروژه مقرر شده تمامی مراکز کشور بدون اخذ پیش‌شماره با تلفن ١٤٢٠ مستقیما به مرکز ارتباطات مردمی سازمان تامین‌اجتماعی مستقر در ستاد مرکزی وصل شوند و از طریق کارشناسان این واحد و رابطان CRM در ادارات‌کل استان‌ها، فرایند پاسخگویی و پیگیری و رسیدگی به شکایات صورت پذیرد. در سال ٩٥ واحد ارتباطات مردمی این سازمان به ٤٧ هزار و ١٦١ مورد تماس تلفنی بیمه‌شدگان پاسخ داده و همچنین در دو ماه ابتدای سال جاری، این واحد پاسخگوی ٢٠ هزار و ٢٠٥ مورد تماس تلفنی بوده است.

 سازمان تامین‌اجتماعی همچنین به‌منظور تسریع دسترسی مخاطبان به خدمات ارائه شده توسط این سازمان با همکاری مرکز فناوری اطلاعات، ارتباطات و امنیت نهاد ریاست‌جمهوری اقدام به راه‌اندازی پلتفرم یکپارچه دولت همراه مبتنی بر موبایل نموده است. مخاطبان ابتدا باید به سامانه سوابق به نشانی sabeghe.tamin.ir مراجعه و پس از تکمیل فرم ودریافت پیامک تایید، می‌توانند بدون محدودیت از خدمات این سازمان بر بستر موبایل با شماره‌گیری کد دستوری #١٤٢٠*٤* استفاده کنند. در حال حاضر، علاوه بر سرویس‌های وضعیت بیمه‌پردازی، استحقاق درمان، نمایش فیش مستمری‌بگیران و اطلاع‌رسانی قوانین سازمان، امکان نوبت‌دهی مراکز درمانی در چند استان از جمله البرز و گیلان از طریق این بستر مهیا شده است.

اجرای طرح ساختار نوین ارائه خدمات در شعب تامین‌اجتماعی، یکی دیگر از اقدامات مورد توجه در این حوزه است. این طرح با هدف سرعت‌بخشی به ارائه خدمات، استفاده متوازن از توان نیروی انسانی، افزایش توان پاسخگویی به مراجعان و بهره‌گیری از بستر الکترونیکی ایجاد شده در سیستم‌ها به مرحله اجرا گذاشته شده است. با اجرای طرح ساختار نوین ارائه خدمات، مراجعه‌کنندگان به شعب تامین‌اجتماعی می‌توانند همه خدمات بیمه‌ای مورد نیاز را از یک باجه دریافت کنند و نیازی به مراجعه به واحدهای مختلف شعب نخواهند داشت.


فناوری در خدمت درمان مطلوب بیمه‌شدگان

در بخش درمان تامین‌اجتماعی نیز در حوزه فناوری اطلاعات، اقدامات متنوعی از جمله استقرار HIS  (سیستم مدیریت اطلاعات بیمارستانی) تحت وب در تمامی مراکز درمانی ملکی، حذف نسخ کاغذی و جایگزینی نسخ الکترونیک، اجرای برنامه ارجاع و بازخورد الکترونیک در ٥ استان، تشکیل ١٨٠ هزار پرونده الکترونیک بیماری‌های مزمن در راستای پیشگیری و کنترل عوارض کوتاه و بلندمدت این‌گونه بیماری‌ها، ‌توسعه و پشتیبانی خدمات عمومی پورتال معاونت درمان، طراحی و ایجاد وب سرویس ارائه اطلاعات نسخ دارویی و آمار موجود در سیستم‌های مکانیزه، طراحی و ایجاد وب سرویس دریافت اطلاعات تغییر قیمت داروها، طراحی و برنامه‌ریزی پرداخت برخط به پزشکان، داروخانه‌ها و سایر مراکز طرف قرارداد به‌هنگام تجویز و تایید اینترنتی نسخ؛ طراحی، برنامه‌ریزی و اجرای فرایند ثبت برخط و تایید جلسات دیالیز؛ طراحی، برنامه‌ریزی و استقرار وب‌سرویس جهت ارتباط با سازمان نظام پزشکی و طراحی، برنامه‌ریزی و اجرای آزمایشی پذیرش اسناد سرپایی مراکز طرف قرارداد استان تهران از طریق اتصال کارگزاری‌های منتخب به سامانه TMDS انجام شده است.

در بخش درمان تامین‌اجتماعی، در حال حاضر بیمه‌شدگان با اعلام کد ملی خود می‌توانند با مراجعه به مراکز درمانی ملکی تامین‌اجتماعی، بدون نیاز به دفترچه، خدمات لازم درمانی را دریافت کنند. این امکان هم‌اکنون در ٨٠ بیمارستان و ٢٦٥ مرکز درمانی ملکی تامین‌اجتماعی، فراهم شده و با استفاده از آن، داروهای موردنیاز هر بیمار به صورت الکترونیک به داروخانه اطلاع‌رسانی می‌شود و براساس معاینه‌ای که پزشک از بیمار می‌کند، به‌صورت الکترونیک داروها، آزمایشگاه و دیگر خدمات درمانی را تجویز می‌کند و قبل از اینکه بیمار از اتاق پزشک به داروخانه برسد، داروها آماده شده و تحویل داده می‌شود.

اجرای طرح نسخه الکترونیک در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی طرف قرارداد با سازمان تامین‌اجتماعی نیازمند فراهم ساختن زیرساخت‌های لازم از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به‌عنوان متولی درمان است تا امکان اجرای نسخ الکترونیک در تمامی مراکز اجرایی شود و دیگر نیازی به دفترچه درمانی نباشد و اگر این وزارتخانه این زیرساخت را فراهم کند، نسخ الکترونیک در یک سال آینده در تمامی مراکز طرف قرارداد دانشگاهی و در دو سال آینده در تمامی مراکز خصوصی و خیریه نیز اجرایی می‌شود.